มหากาพย์รามยนะหรือรามเกียรติ์ นั้นแพร่หลายไปทั่วโลกมีการดัดแปลงแต่งเติม ผิดแผกออกไปตามมติแต่ละชาติ ซึ่งเมื่อรับ วัฒนะธรรมจากภายนอกก็มักมีการปรับแต่งให้กับ รสนิยมของชาติตน เนื้อเรื่องของรามยานะ นั้นกล่าวถึงการอวตารของพระนารายณ์ซึ่งเป็นเทพเจ้าสูงสุดพระองค์หนึ่งของฮินดู มา ปราบอสูรตนหนึ่งที่รู้จักกันว่า ทศกัณฐ์ ที่มีสิบเศียร ยี่สิบกร ตามคติไทยว่า เป็นเพราะได้รับคำสาปจากพระนารายณ์ตอนอวตารปราบนนทุก ส่วนในอินเดียเรียกทศกัณฐ์ว่า “ราวัน” มียีสิบกรสิบเศียร เนื่องจากบำเพ็ญตบะ ขอพรจากพระพรหมเทพเจ้าสำเร็จ โดยตัดเศียรตัวเองบูชาถึงสิบครั้ง ตัวเอกในมหากาพย์เรื่องนี้ นอกจากพระราม ที่เป็นองค์นารายณ์อวตาร และทศกัณฐ์ ตัวผู้ร้ายชูโรงแล้วยังมี เรื่องราวของผู้ช่วย ที่เป็นอวตารภาคหนึ่งของพระอิศวรเทพเจ้าที่ลงไปช่วยพระนารายณ์ปราบยุคเข็ญในครั้งนี้ ซึ่งเป็นทหารเอกของพระราม มีบทบาทมากเพราะเป็นผู้แก้หรือคลี่คลายปมปัญหาต่างๆได้ อย่างน่าอัศจรรย์ ที่เนื้อเรื่องเต็มไปด้วยการใช้ฤทธิ์ อำนาจและปัญญา เข้าแก้ไข ทั้งมีความจงรักภักดี กับพระรามอย่างที่สุดจนได้ชื่อว่า เป็นข้าผู้ภักดีเป็นแบบอย่างแก่โลกและมีบางคนถึงกับยกย่องว่า เป็นเทพเจ้า(ตัวอย่าง) ของผู้ภักดีเลย


          ในที่นี้จะเล่าเรื่องพอเป็นสังเขปเกี่ยวกับ “หนุมาน” ในชื่อแบบไทยๆ ส่วนในฝั่งลาวเพื่อนบ้าน หรือลานนา ลานช้าง ไทยลื้อ ก็จะเรียกในชื่อ “หรมาน” และเรียกรามเกียรติ์ว่า “ลังกาสิบโห” เรื่องราวของหนุมานนี้มีมากมาย มีที่มาแตกต่างกันออกไปจะทยอยนำมาเล่าและแบบไม่ผูกขาดความเชื่อครับ

          ส่วนเรื่องรามเกียรติ์นี่ ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๖ ทรงพระราชนิพนธ์ไว้โดยละเอียดแล้ว ในหนังสือเรื่อง “บ่อเกิดรามเกียรติ์” อยากรู้ไปหาอ่านเอาครับ ที่นำมาเล่านี้ เอามาบางส่วนเท่านั้น เรียกว่าแนะนำ กำเนิดหนุมาน ซึ่งอาศัยเนื้อหาจากบทพระราชนิพนธ์สมัยรัชกาลที่ ๑ ซึ่งขอตัดตอนกำเนิดที่มา ตามที่กล่าวข้างต้น ซึ่งขออ้างอิงตำนานข้างไทยซึ่งประพันธ์ไว้ จับตอนที่ตอนฤาษีโคดมสาปลูก(ชู้)ที่เกิดจากพระอาทิตย์ พระอินทร์ให้กลายเป็นลิงเข้าป่าไป ส่วนนางกาลอัจนา เมียนั้นก็โกรธลูกสาวที่ปากโป้งบอกความจริงทำให้ฤาษีโคดมรู้เรื่องจึงสาปลูกสาวแก้แค้นซึ่งจับความตอนนี้มาแต่งกำเนิดหนุมานได้อย่างน่าฟังคือพระอิศวรทรงทราบว่า นางกาล อัจนาโกรธนางสวาหะบุตรีและสาปให้ไปยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลมจะพ้นคำสาปเมื่อมีบุตรเป็นทหารเอกพระนารายณ์(รามอวตาร)จึงทรงดำริที่จะให้นางมีบุตร เพื่อที่จะได้เป็นทหารพระรามเป็นกำลังในการปราบอธรรม    

         พระพายรับเทวบัญชา มาจัดการตามรับสั่ง จนนางสวาหะตั้งครรภ์และเมื่อครบกำหนดก็คลอดบุตรเป็นพญาวานรเผือก ในวันอังคาร เดือนสาม ปีขาล (ซึ่งทางคติไสยศาสตร์บ้านเราถือว่าใครเกิดวันนี้เป็นดวงหนุมานจะมีเดชอำนาจมาก)โดยเผ่นออกมาทางปากมารดา ตัวโตเท่าเด็กอายุสิบหกปีสามารถแผลงฤทธิ์เป็นสี่หน้าแปดกร หาวเป็นดาวเดือนได้ มีกุณฑล ขนเพชร เขียวแก้ว สามารถเหาะได้ ดั่งคำกลอนพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ นับเป็นการแผลงฤทธิ์ครั้งที่ ๑ ว่า
         พระพายเห็นวานรสำแดงฤทธิ์ และมีรูปลักษณะสมกับที่รับเทวบัญชามาก็ดีใจจึงตั้งนามให้
         นางสวาหะพ้นคำสาปของมารดา นางจึงให้ลูกดื่มนมแล้วสั่งว่า ถ้าผู้ใดได้เห็นของวิเศษในกายของลูก ผู้นั้นคือพระนารายณ์อวตารลงมาผลาญยักษ์ สั่งสอนให้ลูกสวามิภักดิ์พร้อมกับฝากตัว หนุมานรับคำมารดาแล้วก็เหาะไปจนถึงสวนพระอุมามเหสีของพระอิศวร ก็ตรงเข้าเก็บผลไม้กิน ถอนต้นไม้เล่นตามความซนของวานร พระอุมาทรงทราบเรื่องจึงสาปให้กำลังลดน้อยลงกึ่งหนึ่ง หนุมานตกใจกลัวก้มลงกราบขอประทานโทษ ว่าเป็นเพราะไม่รู้ พระอุมาเกิดความสงสารจึงตรัสว่าประกาศิตของพระองค์นั้นเสมือนกับเหล็กเพชรที่จารึกลงบนแผ่นหิน จะคืนวาจาไม่ได้แต่จะให้พรว่า


         ฝ่ายพระพายผู้เป็นบิดา มีความคิดถึงบุตรจึงไปเยี่ยมและพาหนุมานขึ้นเฝ้าพระอิศวร พระเป็นเจ้าทรงพระกรุณายิ่งนัก

         พระอิศวรทรงมีเทวบัญชาให้พระยากากาศ(พาลี)และสุครีพขึ้นเฝ้า แล้วรับสั่งให้หนุมานไปอยู่เมืองขีดขิน เนื่องจากทรงเห็นว่าพระยากากาศและสุครีพผู้เป็นน้องนางสวาหะไม่มีบุตร (ตอนนี้องคตยังไม่เกิด) ต่อมาหนุมานไปบำเพ็ญตบะเพื่อให้เรืองฤทธิ์ที่ป่ากัทลีวัน อาศัยผลไม้ในป่านั้นเป็นอาหารเมื่อพระรามพระลักษณ์ เสด็จออกตามหานางสีดาที่ถูกทศกัณฐ์ลักพาตัวไป เมื่อเสด็จมาถึงป่ากัทลีวัน จึงประทับพักผ่อนยังโคนต้นหว้า หนุมานออกจากการบำเพ็ญตบะ เที่ยวหาผลไม้กิน มาเห็นทั้งสองพระองค์อยากรู้ว่าเป็นใคร จึงแปลงกายเป็นลิงน้อยปีนป่ายต้นหว้า พลางรูดใบไม้โปรยลงมาที่สองกษัตริย์ พระลักษณ์โบกพระหัตถ์ไล่เป็นหลายครั้งก็ไม่สำเร็จ จึงหยิบคันธนูหมายจะยิงวานร ลิงน้อยกระโจนลงไปชิงเอาคันธนูมาได้ แล้วหนีขึ้นต้นไม้ น้าวธนูเล่น พระลักษณ์จึงปลุกพระรามและเล่าเรื่องลิงชิงคันศรถวายพระราม พระรามทอดพระเนตรเห็นลิงน้อยจึงมีพระทัยเมตตา
พระรามบอกกับพระลักษณ์อนุชาว่า
         พระลักษณ์มองตามขึ้นไป แต่ก็แลไม่เห็นเหมือนที่พระรามตรัส  ส่วนหนุมานเมื่อได้ยินพระรามตรัสกับพระลักษณ์ก็นึกถึงคำสั่งของมารดา
         ลิงน้อยจึงแปลงกายกลับเป็นหนุมานตามเดิม ปีนต้นไม้ลงมาเฝ้าถวายศรคืนพร้อมกับขอเป็นข้ารับใช้ พระรามทรงซักถามความเป็นมาของหนุมาน หนุมานจึงเล่าถวาย และเมื่อพระรามตรัสถึงพระประสงค์ของพระองค์ หนุมานจึงทูลว่า


          หนุมานทูลลาพระรามไปตามสุครีพมาเข้าเฝ้า เมื่อสุครีพมาถึงพระรามทรงซักถามถึงสาเหตุที่ไม่อยู่ในเมือง สุครีพกราบทูลความจริงให้ทรงทราบและอ้างว่ายังมีความเกรงกลัวกองทัพของท้าวมหาชมพูพานสหายรักของพาลี เกรงว่าจะยกกองทัพมารบเมืองขีดขิน พระรามจึงส่งราชสารไปยังเมืองชมพู ให้ท้าวมหาชมพูมาเฝ้า แต่ท้าวมหาชมพูไม่ยอมมา หนุมานจึงรับอาสาครั้งที่ ๑ โดยสะกดผู้คนในเมืองชมพูให้หลับแล้วแผลงฤทธิ์ถอดยอดมหาปราสาทลงไปนำท้าวมหาชมพูมาเฝ้าพระรามทั้งแท่นบรรทม พระรามดีพระทัยจึงลูบหัวหนุมานตลอดหาง หนุมานจึงพ้นคำสาปของพระอุมา ได้กำลังคืนมาดังเดิม

           กำเนิดหนุมาน(ไทย)คงนำมาเล่าเพียงเท่านี้สำหรับ เรื่องของหนุมาน ยังมีอีกมากทั้งความเก่งกล้า ต่างๆในฉบับนี้คงนำมาเล่าเพียงนี้เนื่องโควต้ากระดาษในตอนอื่นๆจะทะยอยนำมาเล่า สลับกับเทพเจ้าองค์อื่นๆ ต่อไป…